Isang maikling kuwento: ano ang gagawin mo?
Sundan si Tess para malaman ang mga senyales at ang dapat gawin. Buksan ang tunog para marinig ang Filipino narration.
Ano ang epekto ng high blood
Ang blood pressure ay ang lakas ng tulak ng dugo sa pader ng mga artery. Isinusulat ito bilang dalawang numero, gaya ng 130/80. Ang numero sa itaas ay ang pressure habang tumitibok ang puso. Ang numero sa ibaba ay ang pressure habang nagpapahinga ang puso sa pagitan ng mga tibok.
Kapag matagal nang mataas ang pressure, nasisira nito ang pader ng mga artery at mas nahihirapan ang puso sa pagbomba. Tumataas ang risk ng stroke, atake sa puso, heart failure, sakit sa bato at problema sa memorya. Sa bawat 10 na pagbaba ng numero sa itaas, bumababa ang mga risk na ito. [Ref: AHA/ACC 2025 HBP] [Ref: ESC 2024 HTN]
Karamihan sa may high blood ay walang nararamdaman. Kaya tinatawag itong tahimik na risk. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN]
Gaano ito kakaraniwan sa Pilipinas?
Sa isang survey sa buong bansa noong 2026 ng Philippine Heart Association, mga 1 sa bawat 3 Pilipinong adult (34%) ang may high blood na 140/90 pataas. Mas madalas na hindi alam ng mga mas batang may high blood na mayroon sila nito. [Data: PHA PRESYON-5 2026]
Ano ang nagpapataas ng iyong risk: pagtanda, may kapamilyang may high blood, sobrang asin, sobrang timbang, kakulangan sa ehersisyo, labis na pag-inom ng alak, paninigarilyo, diabetes at sakit sa bato. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: ESC 2024 HTN]
Alamin ang iyong mga numero
Ganito hinahati ng Philippine guideline ang mga reading sa klinika. Para masabing may high blood, kailangang mataas ang reading sa hindi bababa sa dalawang magkaibang araw. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN]
| Reading (mmHg) | Kategorya | Ano ang gagawin |
|---|---|---|
| Mas mababa sa 120/80 | Normal | Ipagpatuloy ang tamang gawi. |
| 120–139 / 80–89 | Borderline | Baguhin ang lifestyle at sukatin ulit. Itanong ang tungkol sa iyong overall risk sa puso. |
| 140/90 o mas mataas | Hypertension | Magpatingin sa doktor |
| 180/110 o mas mataas | Napakataas | ER agad kung may sintomas Kung wala, sukatin muli at tawagan ang iyong doktor ngayong araw. [Ref: ESC 2024 HTN] |
[Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: PSH/PHA 2024 Acute Severe BP]
Bakit iba ang numero sa ibang website
Bahagyang magkakaiba ang cut-off ng iba't ibang guideline. Sasabihin ng doktor kung saang range ka kabilang at kung ano ang ibig sabihin nito para sa iyo. [Ref: AHA/ACC 2025 HBP] [Ref: ESC 2024 HTN] [Ref: PSH/PHA 2020 HTN]
Pagsukat ng blood pressure sa bahay
Nakakatulong ang mga reading sa bahay para makumpirma ang diagnosis at makita kung umeepekto ang gamutan. Nahuhuli rin nito ang "white coat" na reading, na mataas lang kapag nasa klinika. [Ref: ESC 2024 HTN] [Ref: PSH/PHA 2020 HTN]
1. Gumamit ng validated na monitorAutomatic na BP monitor na sa itaas na braso inilalagay, na na-test na kung accurate, at tama ang laki ng cuff para sa iyong braso.
2. Umupo muna nang tahimikMagpahinga nang 5 minuto na nakasandal, nakalapat ang paa sa sahig, at nakapatong ang braso kapantay ng puso.
3. Kumuha ng dalawang readingIsang minuto ang pagitan, sa umaga at gabi, at isulat ang mga ito.
4. Dalhin ang iyong listahan ng readingIpakita ang iyong mga reading at listahan ng gamot sa bawat konsulta.
[Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: AHA/ACC 2025 HBP] [Ref: AHA BP Readings]
Ano ang mangyayari sa iyong check-up
Para ma-diagnose ang high blood, kailangang mataas ang reading sa hindi bababa sa dalawang magkaibang araw. Titingnan din ng doktor kung naapektuhan na nito ang iyong puso, bato o mata, at susuriin ang kabuuang panganib mo sa sakit sa puso. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: AHA/ACC 2025 HBP]
Paulit-ulit na pagsukat
Sa klinika at sa bahay, para makumpirma ang diagnosis at mahuli ang "white coat" na reading.
ECG
Mabilis na tracing ng puso na puwedeng magpakita kung nahihirapan ang puso.
Mga blood at urine test
Para suriin ang iyong bato, blood sugar, cholesterol at mga asin sa dugo.
Ang iyong overall risk
Pinagsasama ng doktor ang iyong mga resulta para tantiyahin ang panganib mo sa atake sa puso at stroke.
Ang doktor ang magpapasya kung anong mga test ang kailangan mo, at ipapaliwanag niya kung ano ang ibig sabihin ng mga resulta para sa iyo.
Mataas ba ang blood pressure mo? Ipasuri sa doktor.
Ang doktor lang ang makapagkukumpirma ng high blood, makatitingin kung naapektuhan na nito ang iyong puso, bato o mata, at makapagpapasya ng tamang gamutan para sa iyo. Tumitingin si Dr. Aaron Christopher P. Novales ng mga pasyenteng may high blood.
Napakataas na reading kasabay ng sakit sa dibdib, hirap huminga, panghihina o hirap magsalita? Huwag nang hintayin ang konsulta sa klinika. Pumunta agad sa emergency room →
Paano ginagamot ang high blood
Tungkol sa mga gamot sa pahinang ito
Binabanggit dito ang mga gamot para lang matulungan kang maintindihan ang plano ng iyong doktor. Huwag bumili o uminom ng anumang gamot dahil lang nabasa mo ito rito. Inumin lang ang inireseta ng doktor para sa iyo, at huwag kailanman magsimula, tumigil o magbago ng dose nang mag-isa.
Magpatingin sa doktor para malaman ang gamutang tama para sa iyo →
Nagsisimula ang gamutan sa araw-araw na gawi. Marami rin ang kailangang uminom ng gamot. Ang doktor ang magdedesisyon batay sa iyong mga reading, iba mo pang sakit, at overall risk sa puso. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: AHA/ACC 2025 HBP] [Ref: ESC 2024 HTN]
Tamang gawi na nagpapababa ng blood pressure
- Bawasan ang asin. Mag-ingat sa nakatagong asin sa patis, toyo, bagoong, instant noodles, de-lata at processed meat.
- Kumain ng mas maraming gulay, prutas, whole grains at low-fat na gatas at dairy, gaya ng DASH diet.
- Kumilos nang mas madalas. Mag-ehersisyo nang regular, gaya ng mabilis na paglalakad, at magdagdag ng ehersisyong nagpapalakas ng muscle.
- Magbawas ng timbang kung sobra ang timbang. Nakakatulong kahit 5% lang ng timbang ang mabawas.
- Iwasan ang alak, o uminom lamang nang katamtaman.
- Itigil ang paninigarilyo.
[Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: AHA/ACC 2025 HBP] [Ref: ESC 2024 HTN]
Mga gamot
Kung kailangan mo ng gamot, pipili ang doktor mula sa ilang grupo ng gamot na nagpapababa ng blood pressure. Marami ang nangangailangan ng dalawang gamot, at mas madaling tuloy-tuloy na inumin kapag pinagsama sa iisang tableta. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: AHA/ACC 2025 HBP]
Ang doktor ang magpapasya kung kailangan mo ng gamot at kung kailan ito sisimulan, batay sa iyong mga reading at kung naapektuhan na ng high blood ang iyong puso, bato o mata. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN]
Inumin ang gamot araw-araw, kahit maganda ang pakiramdam mo. Huwag itong itigil nang hindi kinakausap ang doktor.
Ang iyong target
Mas mababa sa 130/80para sa karamihan ng adult na ginagamot
Mas mababa sa 140/90para sa mga edad 80 pataas
Puwedeng iba ang target na ibigay ng doktor kung mahina na ang katawan mo, nahihilo ka kapag tumatayo, o may iba kang sakit. [Ref: PSH/PHA 2020 HTN] [Ref: AHA/ACC 2025 HBP] [Ref: ESC 2024 HTN]
Kung nananatiling mas mataas sa target ang iyong mga reading, magpatingin sa doktor. Huwag baguhin ang iyong mga gamot nang mag-isa.
Itanong sa iyong doktor
Dalhin ang mga tanong na ito sa iyong konsulta.
- Ano ang target ng aking blood pressure?
- Dapat ko bang sukatin ang aking blood pressure sa bahay, at gaano kadalas?
- Tama ba ang reading ng aking monitor sa bahay?
- Puwede bang palitan ng iisang combined pill ang mga tabletang iniinom ko ngayon?
- Gaano kataas ang overall risk ko na atakihin sa puso o ma-stroke?
Mga kaugnay na kondisyon
Mga guideline na pinagbatayan para sa pahinang ito
- PSH/PHA 2020 HTN: Ona DID, et al. Executive summary of the 2020 clinical practice guidelines for the management of hypertension in the Philippines. J Clin Hypertens 2021;23(9):1637–50.
- PSH/PHA 2024 Acute Severe BP: Ona DID, et al. Executive summary of the 2024 Philippine CPG on acute severe blood pressure elevation. J Clin Hypertens 2026;28(2):e70199.
- AHA/ACC 2025 HBP: Jones DW, et al. 2025 AHA/ACC guideline for the prevention, detection, evaluation and management of high blood pressure in adults. JACC 2025.
- ESC 2024 HTN: McEvoy JW, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of elevated blood pressure and hypertension. Eur Heart J 2024.
- AHA BP Readings: American Heart Association. Understanding blood pressure readings at when high blood pressure is an emergency.
- PHA PRESYON-5 2026: Sison JA, Tiongson MD, Oliva RV. Prevalence, awareness, and treatment profile of adult Filipino hypertensive individuals: PHA Council on Hypertension report on the Survey of Hypertension in the Philippines (PRESYON-5). Philippine Journal of Cardiology, Aug 2026 (ahead of print). doi:10.69944/pjc.b95ed271d4.