Isang maikling kuwento: ano ang gagawin mo?
Sundan si Ramon habang nararamdaman niya ang mga senyales ng atake sa puso, at tingnan kung ano ang ginawa ng pamilya niya. Buksan ang tunog para marinig ang Filipino narration.
Ano ang nangyayari sa atake sa puso
Nakukuha ng heart muscle ang dugo nito mula sa mga coronary artery. Sa paglipas ng mga taon, puwedeng mamuo ang taba o plaque sa loob ng mga ito. Kapag nabiyak ang plaque, may namumuong dugo (clot) dito na puwedeng magbara sa artery. Ang heart muscle na lampas sa bara ay nagsisimulang mamatay sa loob ng ilang minuto hanggang ilang oras. [Ref: ESC 2023 ACS] [Ref: ACC/AHA 2025 ACS]
Tinatawag ng mga doktor ang grupong ito ng emergency na acute coronary syndrome. Kasama rito ang atake sa puso at unstable angina, ang pananakit ng dibdib na bago, lumalala o nangyayari kahit nagpapahinga. [Ref: ESC 2023 ACS] [Ref: AHA Angina]
Pangunahing dahilan ng pagkamatay sa Pilipinas
Ang ischemic heart disease, ang sakit ng baradong artery ng puso na nagdudulot ng atake sa puso, ay sanhi ng mga 112,000 pagkamatay sa Pilipinas mula Enero hanggang Nobyembre 2025. Ito ay mga 1 sa bawat 5 sa lahat ng namatay. [Data: PSA 2025]
Ano ang nagpapataas ng iyong risk: paninigarilyo, high blood, mataas na cholesterol, diabetes, sobrang timbang, kakulangan sa ehersisyo, pagtanda, at may kapamilyang maagang nagkasakit sa puso. [Ref: ESC 2023 ACS] [Ref: AHA/ACC 2023 CCD]
Mga sintomas sa kababaihan
Sakit o bigat sa dibdib ang pinakakaraniwang sintomas sa babae, gaya rin sa lalaki. Pero mas madalas ding makaramdam ang babae ng paghingal, pakiramdam na nasusuka o pagsusuka, sakit ng sikmura, sakit sa likod, balikat o braso, nerbiyos, o kakaibang pagod at panghihina. Seryosohin ang mga senyales na ito. [Ref: AHA Heart Attack Warning Signs]
Ano ang nangyayari sa ospital
ECG sa loob ng 10 minuto
Ipinapakita ng heart tracing kung tuluyang barado ang isang artery, na kailangang gamutin sa lalong madaling panahon. [Ref: PH AMI Pathway 2026] [Ref: ESC 2023 ACS]
Blood test para sa pinsala sa puso
Tumataas ang troponin sa dugo kapag napinsala ang heart muscle. [Ref: PH AMI Pathway 2026] [Ref: ACC/AHA 2025 ACS]
Pagbubukas ng baradong artery
Kapag tuluyang barado ang artery, binubuksan ito ng doktor sa lalong madaling panahon, sa loob ng 2 oras sa pinakamatagal, gamit ang balloon at stent na idinadaan sa manipis na tubo (angioplasty o PCI). Kung hindi ito magagawa sa loob ng oras na iyon, binibigyan kaagad ng gamot na tumutunaw ng clot. Pinakamabisa ito kapag maagang naibigay, at kadalasang ibinibigay lang ito hanggang 12 oras mula nang magsimula ang sintomas. May ilang pasyenteng kailangang operahan (bypass surgery). [Ref: PH AMI Pathway 2026] [Ref: ESC 2023 ACS] [Ref: ACC/AHA 2025 ACS]
Sakop ng PhilHealth
May expanded benefit package ang PhilHealth para sa gamutan ng atake sa puso. Sakop nito ang emergency care, angioplasty (PCI), pagkaka-ospital at cardiac rehabilitation. Itanong sa iyong ospital kung paano ito magagamit sa iyo. [Ref: PH AMI Pathway 2026]
Pagkatapos ng atake sa puso
Tungkol sa mga gamot sa pahinang ito
Binabanggit dito ang mga gamot para lang matulungan kang maintindihan ang plano ng iyong doktor. Huwag bumili o uminom ng anumang gamot dahil lang nabasa mo ito rito. Inumin lang ang inireseta ng doktor para sa iyo, at huwag kailanman magsimula, tumigil o magbago ng dose nang mag-isa.
Magpatingin sa doktor para malaman ang gamutang tama para sa iyo →
Ang layunin ay gumaling, maiwasan ang isa pang atake sa puso, at makabalik sa araw-araw na pamumuhay. [Ref: ESC 2023 ACS] [Ref: ACC/AHA 2025 ACS]
Dalawang blood thinner
Karamihan ay umiinom ng dalawang gamot na pumipigil sa pamumuo ng dugo (antiplatelet), hangga't ipinapayo ng doktor. Huwag na huwag itigil ang mga ito nang mag-isa, lalo na sa mga unang buwan pagkatapos malagyan ng stent. [Ref: ESC 2023 ACS] [Ref: ACC/AHA 2025 ACS]
Malakas na gamot na pampababa ng cholesterol
Sinisimulan sa ospital ang malakas na gamot na nagpapababa ng cholesterol. Inaayos ng doktor ang mga gamot mo para sapat na bumaba ang cholesterol. [Ref: ESC 2023 ACS] [Ref: ACC/AHA 2025 ACS]
Iba pang gamot na nagpoprotekta sa puso
Depende sa lakas ng pagbomba ng puso mo, puwedeng magdagdag ang doktor ng ibang gamot na nagpoprotekta sa puso. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD] [Ref: ESC 2023 ACS]
Cardiac rehabilitation
Isang programa ng ehersisyo na may gabay, turo at suporta. Pinabababa nito ang tsansa ng isa pang problema sa puso at tinutulungan kang makabalik sa trabaho at sa araw-araw na buhay. [Ref: PH AMI Pathway 2026] [Ref: AHA/ACC 2023 CCD]
Mahalaga rin: tuluyang itigil ang paninigarilyo, kontrolin ang blood pressure at diabetes, kumain ng pagkaing mabuti sa puso, at manatiling aktibo ayon sa payo. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD] [Ref: ESC 2023 ACS]
Pagkatapos ng atake sa puso, patuloy na magpatingin sa doktor.
Sa regular na check-up, nakikita ng doktor kung paano gumagaling ang puso mo, naaayos ang mga gamot mo, at bumababa ang tsansa ng panibagong atake. Tumitingin si Dr. Aaron Christopher P. Novales ng mga pasyenteng may sakit sa puso.
May sakit sa dibdib, hirap huminga o malamig na pawis ngayon? Huwag nang hintayin ang konsulta sa klinika. Pumunta agad sa emergency room →
Itanong sa iyong doktor
Dalhin ang mga tanong na ito sa iyong konsulta.
- Gaano katagal ko dapat inumin ang dalawang blood thinner?
- Ano ang target ng aking cholesterol?
- Gaano kalakas magbomba ang puso ko ngayon?
- Saan ako puwedeng sumali sa cardiac rehabilitation program?
- Kailan ako puwedeng bumalik sa trabaho, magmaneho at mag-ehersisyo?
Mga kaugnay na kondisyon
Mga guideline na pinagbatayan para sa pahinang ito
- ESC 2023 ACS: Byrne RA, et al. 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes. Eur Heart J 2023.
- ACC/AHA 2025 ACS: Rao SV, O'Donoghue ML, et al. 2025 ACC/AHA/ACEP/NAEMSP/SCAI Guideline for the management of patients with acute coronary syndromes. Circulation 2025; J Am Coll Cardiol 2025.
- AHA/ACC 2023 CCD: Virani SS, et al. 2023 AHA/ACC multisociety guideline for the management of chronic coronary disease. J Am Coll Cardiol 2023.
- PH AMI Pathway 2026: Punzalan FER, et al. Development of the National Acute Myocardial Infarction Pathway for the PhilHealth IHD-AMI benefit package. Philippine Journal of Cardiology (Philippine Heart Association) 2026.
- AHA Heart Attack Warning Signs: American Heart Association. Warning signs of a heart attack.
- PSA 2025: Philippine Statistics Authority, pansamantalang (provisional) datos ng sanhi ng pagkamatay, Enero hanggang Nobyembre 2025, ayon sa ulat ng GMA News (28 Mayo 2026).