Isang maikling kuwento: ano ang gagawin mo?
Sundan si Lola Nena para malaman ang mga senyales at ang dapat gawin. Buksan ang tunog para marinig ang Filipino narration.
Ano ang nangyayari
Ibinabalik ng mga vein ang dugo sa puso. Kapag mabagal ang daloy ng dugo, gaya ng kapag matagal na nakahiga o nakaupo, o kapag napinsala ang isang vein, puwedeng mamuo ang dugo sa malalim na ugat ng binti. Ito ay tinatawag na deep vein thrombosis (DVT). [Ref: AHA VTE Symptoms] [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
Puwedeng may humiwalay na bahagi ng clot, dumaan sa puso, at magbara sa isang artery sa baga. Ito ay tinatawag na pulmonary embolism (PE). Pinahihirapan nito ang puso at pinabababa ang oxygen sa iyong dugo. Kapag pinagsama, ang DVT at PE ay tinatawag na venous thromboembolism (VTE). [Ref: ESC 2019 PE] [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Gaano kakaraniwan ang mga clot na ito?
Ayon sa mga pag-aaral, karamihan mula sa US at Europe, 39 hanggang 115 sa bawat 100,000 tao ang nagkakaroon ng PE bawat taon, at 53 hanggang 162 ang nagkakaroon ng DVT. Mga 8 beses na mas madalas ang clot sa mga edad 80 pataas kaysa sa mga nasa edad 40 hanggang 49. [Data: ESC 2019 PE epidemiology]
Mas mababa ang risk ng mga Pilipino at ibang Asyano kaysa sa mga puti (Caucasian), pero nagkakaroon pa rin ng clot at puwede itong ikamatay. [Data: Tran 2019] Sa maagang resulta ng pag-aaral ng Philippine Heart Association sa 326 na may cancer sa 10 ospital sa Luzon, Visayas at Mindanao, mga 1 sa bawat 7 (14.7%) ang nagkaroon ng clot sa loob ng 6 na buwan mula nang ma-diagnose. [Data: PHA PINAS-VTE]
Mga senyales ng DVT
PamamagaKadalasan sa isang binti lamang.
Pananakit o pagkirot kapag hinawakanKadalasan sa binti (calf) o hita.
Mainit na balatPuwedeng mas mainit ang binti kaysa sa kabila.
Namumula o nangingitim na balatPagbabago ng kulay ng balat sa bahaging iyon.
[Ref: AHA VTE Symptoms]
Magpatingin sa doktor ngayong araw kung may ganitong senyales sa binti
Kailangang masuri ang DVT gamit ang ultrasound sa araw ding iyon. Kung hinihingal ka rin o may sakit sa dibdib, pumunta agad sa emergency room. [Ref: AHA VTE Symptoms] [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
Ibang uri ng clot ang ugat sa ilalim lang ng balat na naging matigas, mapula at masakit. Basahin ang tungkol sa superficial vein thrombosis →
Sino ang mas may risk
- Kakaopera lang, naaksidente, may malubhang sakit o na-ospital, lalo na kung matagal na nakahiga. [Ref: ESC 2019 PE] [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
- Matagal na hindi gumagalaw, gaya ng mahabang biyahe sa eroplano, bus o kotse. [Ref: ESC 2019 PE] [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
- Cancer at ilang gamutan sa cancer. [Ref: ESC 2019 PE] [Data: PHA PINAS-VTE]
- Pagbubuntis at mga linggo pagkatapos manganak, at mga hormone na gamot gaya ng ilang pills o hormone replacement. [Ref: ESC 2019 PE]
- Pagtanda, sobrang timbang, at nagkaroon na ng clot dati o may kapamilyang nagkaroon ng clot. [Ref: ESC 2019 PE]
Ano ang mangyayari sa iyong check-up
Hindi makukumpirma o maaalis ang posibilidad ng clot sa bahay lang. Tatanungin ka ng doktor tungkol sa iyong mga sintomas at risk factor, at susuriin ang iyong mga binti, puso at baga. [Ref: ESC 2019 PE] [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Ultrasound ng ugat ng binti
Ang pangunahing test para sa DVT. Hindi ito masakit at walang radiation. [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
Mga blood test
Ang blood test na tinatawag na D-dimer ay makatutulong sa doktor na magpasya kung kailangan pa ng ibang test. Hindi nito masasabi nang mag-isa kung may clot ka. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Scan ng baga
Kung may hinalang clot sa baga, puwedeng ipa-CT scan ng iyong doktor ang mga artery ng iyong baga. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Pagsusuri sa puso
Kapag may nakitang PE, ipinapakita ng ultrasound ng puso at mga blood test kung gaano nahihirapan ang puso dahil sa clot. Dito nakabatay ang pasya ng doktor kung puwede kang gamutin sa bahay o kailangan mong manatili sa ospital. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Ang doktor ang magpapasya kung anong mga test ang kailangan mo, at ipapaliwanag niya kung ano ang ibig sabihin ng mga resulta para sa iyo.
Nag-aalala sa posibleng clot? Magpatingin sa doktor.
Ang pagsusuri ng doktor at ang tamang mga test lang ang makapagsasabi kung may clot ka at kung paano ito dapat gamutin. Tumitingin si Dr. Aaron Christopher P. Novales ng mga pasyenteng may namuong dugo sa binti at baga.
Hinihingal, may sakit sa dibdib o nahihimatay? Huwag nang hintayin ang konsulta sa klinika. Pumunta agad sa emergency room →
Paano ginagamot ang DVT at PE
Tungkol sa mga gamot sa pahinang ito
Binabanggit dito ang mga gamot para lang matulungan kang maintindihan ang plano ng iyong doktor. Huwag bumili o uminom ng anumang gamot dahil lang nabasa mo ito rito. Inumin lang ang inireseta ng doktor para sa iyo, at huwag kailanman magsimula, tumigil o magbago ng dose nang mag-isa.
Magpatingin sa doktor para malaman ang gamutang tama para sa iyo →
Blood thinner (anticoagulant)
Ito ang pangunahing gamutan. Pinipigilan nitong lumaki ang clot at magkaroon ng bagong clot habang dahan-dahang tinutunaw ng katawan ang clot. [Ref: AHA/ACC 2026 PE] [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
Ang doktor ang pipili ng gamot, ng dose at kung gaano katagal itong iinumin, batay sa sanhi ng clot, sa iba mo pang kondisyon at sa risk mong magdugo. Sabihin sa doktor kung buntis ka o nagpapasuso, may cancer o sakit sa atay, o may iba kang iniinom na gamot. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Sa bahay o sa ospital
Maraming may DVT, at ilang may banayad na PE, ang puwedeng gamutin sa bahay basta may masusing follow-up. Ang may mas malalang PE ay ginagamot sa ospital. Ang doktor lang ang makapagpapasya kung alin ang ligtas para sa iyo, matapos kang suriin at tingnan ang iyong mga test. [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis] [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Gamutan para sa malubhang PE
Emergency ang malaking clot na nagpapahirap sa puso. Sa ospital, puwedeng gumamit ang mga doktor ng mas malakas na gamutan para tunawin o tanggalin ang clot at suportahan ang puso at baga. Kaya hindi dapat kailanman gamutin sa bahay ang hirap sa paghinga o sakit sa dibdib. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Gaano katagal ang gamutan
Karaniwang tumatagal ang gamutan nang kahit 3 buwan. Sa iyong mga follow-up, magkasama kayong magpapasya ng doktor kung ititigil o itutuloy ito, batay sa sanhi ng clot at sa risk mong magdugo. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Mahalaga: ligtas na pag-inom ng blood thinner
Huwag itong ihinto nang mag-isaInumin ito nang eksakto sa reseta. Magtanong muna sa doktor bago ihinto o lumaktaw ng anumang dose, kahit bago ang isang procedure.
Sabihin sa bawat doktor at dentistaSabihin din sa iyong pharmacist at pamilya na umiinom ka ng blood thinner.
Bantayan ang kakaibang pagdurugoTawagan agad ang iyong doktor kung pula o maitim na brown ang ihi, pula, itim o maitim na brown ang dumi, dumudugo ang gilagid, madali kang magkapasa, sobrang lakas ng regla, o nanghihina, parang mahihimatay o nahihilo ka.
Pumunta agad sa emergency room kung may matinding sakit ng ulo o sakit ng tiyan na hindi nawawala, o kung nadulas, natumba o naaksidente ka, lalo na kung tumama ang ulo mo. [Ref: AHA 2023 Blood Thinners]
Paggaling at follow-up
Isang follow-up na check-up o tawag sa unang linggo pagkalabas ng ospital. Pag-uusapan ang mga dapat mong malaman, titiyakin na nakakabili at naiinom mo ang iyong blood thinner, at titingnan kung may pagdurugo. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Pagbisita sa clinic para magpasya kung itutuloy ang blood thinner, alamin kung kailangan mo pa ng ibang test, at itanong ang mga sintomas na hindi pa nawawala. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Sa bawat check-up, itatanong ng doktor kung hinihingal ka o madali kang mapagod. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Pagkatapos ng PE: hingal na hindi nawawala
Magpatingin sa doktor kung hinihingal ka pa rin o madali kang mapagod pagkatapos ng 3 buwang gamutan. Sa iilan, nag-iiwan ang clot ng pangmatagalang pinsala sa baga na nangangailangan ng dagdag na test at pangangalaga ng espesyalista. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Pagkatapos ng DVT: sintomas sa binti na tumatagal
May ilang nagkakaroon ng pangmatagalang pananakit, pamamaga, pagbigat o pagbabago ng balat sa binti, na tinatawag na post-thrombotic syndrome. Magpatingin sa doktor, na makapagpapayo tungkol sa stockings at iba pang pangangalaga. [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
Mahalaga rin ang iyong nararamdaman
Karaniwan ang pag-aalala (anxiety) at lungkot pagkatapos ng PE. Puwedeng magtanong ang doktor tungkol dito sa mga follow-up, at may tulong na puwede mong makuha. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Pag-iwas
Sa ospitalItanong kung kailangan mo ng gamot o device sa binti para maiwasan ang clot, at bumangon at maglakad agad kapag pinayagan ka na. [Ref: AHA VTE Symptoms] [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
Pagkatapos ng PEMas mabuti ang maglakad agad kaysa manatili lang sa kama. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Sa mahabang biyaheTumayo at maglakad kapag puwede, at madalas igalaw ang bukung-bukong at binti. Kung nagkaroon ka na ng PE, tanungin ang doktor bago ang mahabang biyahe kung kailangan mo ng compression stockings o ibang proteksyon. [Ref: AHA/ACC 2026 PE] [Ref: AHA VTE Symptoms]
Pagbubuntis at family planningKung puwede kang mabuntis, itanong ang tungkol sa family planning at kung ano ang gagawin kung mabuntis ka habang umiinom ng blood thinner. [Ref: AHA/ACC 2026 PE]
Kung nagkaroon ka na ng clot datiSabihin sa doktor bago ka magpaopera o uminom ng hormone na gamot, para maplano ang dagdag na proteksyon. [Ref: ESVS 2021 Venous Thrombosis]
Itanong sa iyong doktor
Dalhin ang mga tanong na ito sa iyong konsulta.
- Ano ang naging dahilan ng aking clot, at puwede ba itong maulit?
- Gaano katagal ko dapat inumin ang aking blood thinner?
- Anong mga senyales ng pagdurugo ang dapat kong bantayan?
- Kailangan ko ba ng compression stockings?
- Paano ko mapapababa ang aking risk bago ang operasyon, biyahe o pagbubuntis?
Mga kaugnay na kondisyon
Mga guideline na pinagbatayan para sa pahinang ito
- AHA/ACC 2026 PE: Creager MA, Barnes GD, Giri J, et al. 2026 AHA/ACC/ACCP/ACEP/CHEST/SCAI/SHM/SIR/SVM/SVN Guideline for the evaluation and management of acute pulmonary embolism in adults. J Am Coll Cardiol 2026;87(13):1626–1710; also in Circulation (doi:10.1161/CIR.0000000000001415).
- ESC 2019 PE: Konstantinides SV, et al. 2019 ESC Guidelines for the diagnosis and management of acute pulmonary embolism, developed with the European Respiratory Society. Eur Heart J 2020;41:543–603.
- ESVS 2021 Venous Thrombosis: Kakkos SK, et al. ESVS 2021 Clinical Practice Guidelines on the management of venous thrombosis. Eur J Vasc Endovasc Surg 2021;61:9–82.
- AHA 2023 Blood Thinners: American Heart Association. What are DOACs? (Answers by Heart). 2023.
- AHA VTE Symptoms: American Heart Association. Symptoms and diagnosis of venous thromboembolism.
- Data: ESC 2019 epidemiology ayon sa buod sa Intern Emerg Med 2020; PHA PINAS-VTE study; Tran HN, Klatsky AL. Lower risk of VTE in multiple Asian ethnic groups. Prev Med Rep 2019.