Isang maikling kuwento: ano ang gagawin mo?
Sundan si Mario para malaman ang mga senyales at ang dapat gawin. Buksan ang tunog para marinig ang Filipino narration.
Ano ang dahilan ng angina
Kadalasan, ang angina ay dahil sa taba o plaque na nagpapakitid sa mga coronary artery, ang mga artery na nagdadala ng dugo sa heart muscle. Kapag nagpapahinga ka, sapat pa ang dugong nakakadaan. Pero kapag kumikilos ka nang mabigat, mas maraming dugo ang kailangan ng puso kaysa sa kayang dumaan sa makikitid na artery, kaya sumasakit ang dibdib. Kapag nagpahinga ka, nakakahabol ulit ang puso. [Ref: AHA Angina] [Ref: ESC 2024 CCS]
May mga taong may angina kahit hindi barado ang malalaking artery ng puso. Puwedeng dahil ito sa problema sa maliliit na ugat ng puso, o sa mga artery na biglang sumisikip (spasm). May mga espesyal na test para dito. [Ref: ESC 2024 CCS]
Ano ang nagpapataas ng iyong risk: paninigarilyo, high blood, mataas na cholesterol, diabetes, sobrang timbang, kulang sa ehersisyo, pagtanda, at may kapamilyang nagkasakit sa puso. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD] [Ref: ESC 2024 CCS]
Ano ang pakiramdam ng angina
Parang may nakadagan o pumipigaMasikip at mabigat ang pakiramdam sa dibdib, hindi tulad ng matalas o tumutusok na sakit.
Kumakalat na sakitPapunta sa balikat, braso, leeg, panga, likod o itaas na bahagi ng tiyan.
Hindi gaanong karaniwang senyalesAng iba ay sumasama ang sikmura, o hingal o pagod lang ang nararamdaman.
Karaniwang nagpapasimula nitoMabilis na paglalakad, pag-akyat ng hagdan o iba pang mabigat na gawain, at minsan pagkatapos kumain nang marami. Kadalasang nawawala agad ito kapag nagpahinga.
[Ref: AHA Angina]
Stable at unstable angina
| Uri | Ano ang pakiramdam | Ano ang gagawin |
|---|---|---|
| Stable angina | Dumarating sa halos parehong bigat ng pagkilos bawat beses. Nawawala ito sa loob ng ilang minuto kapag nagpahinga o uminom ng gamot para sa angina. | Magpa-schedule ng konsulta sa klinika |
| Unstable angina | Bago pa lang, nangyayari kahit nagpapahinga, mas madalas, mas matagal, o hindi nawawala kahit uminom ng karaniwan mong gamot. | Pumunta agad sa ER |
Ang unstable angina ay puwedeng mauwi sa atake sa puso at kailangan ng emergency na gamutan. [Ref: AHA Angina] [Ref: ESC 2023 ACS]
Ano ang mangyayari sa iyong check-up
Ang doktor lang ang makapagsasabi kung angina ang sakit sa dibdib mo. Nagsisimula ang check-up sa iyong mga sintomas, pagsusuri ng katawan, ECG, blood test at kadalasan ultrasound ng puso. Saka magpapasya ang doktor kung kailangan mo pa ng ibang test, gaya ng mga ito. [Ref: ESC 2024 CCS]
CT coronary angiogram
CT scan na may dye na nagpapakita ng plaque at pagkitid ng mga artery ng puso. Magandang unang test ito para malaman kung may bara o wala. [Ref: ESC 2024 CCS]
Stress test na may imaging
Ipinapakita nito kung may bahagi ng heart muscle na kinukulang sa dugo habang nag-eehersisyo ka o habang binibigyan ng gamot na ginagamit kapalit ng ehersisyo. [Ref: ESC 2024 CCS]
Coronary angiogram
Gamit ang manipis na tubo at dye, direktang nakikita ang mga artery. Puwede itong irekomenda ng doktor kung may senyales ng malalang pagkitid sa ibang test. [Ref: ESC 2024 CCS]
Ang doktor ang magpapasya kung anong mga test ang kailangan mo, at ipapaliwanag niya kung ano ang ibig sabihin ng mga resulta para sa iyo.
Sumasakit ang dibdib kapag nagpapagod? Ipatingin ang puso mo.
Ang pagsusuri ng doktor at ang tamang mga test lang ang makapagsasabi kung angina ang sakit sa dibdib mo at kung paano ito dapat gamutin. Tumitingin si Dr. Aaron Christopher P. Novales ng mga pasyenteng may angina at sakit sa artery ng puso.
Sumasakit ang dibdib kahit nagpapahinga, o tumatagal nang higit sa ilang minuto? Huwag nang hintayin ang konsulta sa klinika. Pumunta agad sa emergency room →
Paano ginagamot ang angina
Tungkol sa mga gamot sa pahinang ito
Binabanggit dito ang mga gamot para lang matulungan kang maintindihan ang plano ng iyong doktor. Huwag bumili o uminom ng anumang gamot dahil lang nabasa mo ito rito. Inumin lang ang inireseta ng doktor para sa iyo, at huwag kailanman magsimula, tumigil o magbago ng dose nang mag-isa.
Magpatingin sa doktor para malaman ang gamutang tama para sa iyo →
Dalawa ang layunin ng gamutan: mabawasan ang sakit sa dibdib, at mapababa ang risk na atakihin sa puso. [Ref: AHA Angina] [Ref: ESC 2024 CCS]
Tamang gawi
Itigil ang paninigarilyo, kumain ng pagkaing mabuti sa puso, bawasan ang pag-upo nang matagal, at mag-ehersisyo ayon sa payo ng iyong doktor. Hindi nakakaiwas sa atake sa puso ang fish oil at mga vitamin supplement. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD]
Mga gamot
- Para mabawasan ang angina: mga gamot na nagpapagaan sa trabaho ng puso, na pinipili ng iyong doktor. Puwede ka ring resetahan ng doktor ng gamot na mabilis umepekto kapag sumumpong ang angina, at ipapaliwanag niya kung kailan at paano ito gamitin. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD] [Ref: AHA Angina]
- Para maiwasan ang atake sa puso: gamot na tumutulong pigilan ang pamumuo ng dugo at gamot na nagpapababa ng cholesterol, na parehong inireseta ng iyong doktor. [Ref: ESC 2024 CCS] [Ref: AHA/ACC 2023 CCD]
- Para sa ilang tao: may ilang mas bagong gamot sa diabetes na nagpoprotekta rin sa puso. Tanungin ang doktor kung tama ito para sa iyo. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD]
Kung hindi nawawala ang karaniwan mong angina sa pagpapahinga o sa iyong gamot sa loob ng ilang minuto, pumunta agad sa emergency room. [Ref: AHA Heart Attack Warning Signs]
Cardiac rehabilitation
Isang programa ng ehersisyo na may gabay at turo, na nagpapagaan ng sintomas at nagpapababa ng risk ng problema sa puso sa hinaharap. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD]
Stent o bypass surgery
Inirerekomenda ang stent (PCI) o bypass surgery kapag hirap ka pa rin dahil sa angina kahit may gamot, o kapag ipinakita ng mga test na delikado ang pagkakabara. [Ref: AHA/ACC 2023 CCD] [Ref: ESC 2024 CCS]
Pag-uusapan ninyo ng doktor kung makatutulong sa iyo ang stent o bypass, batay sa iyong mga sintomas at resulta ng test. [Ref: ESC 2024 CCS] [Ref: AHA/ACC 2023 CCD]
Itanong sa iyong doktor
Dalhin ang mga tanong na ito sa iyong konsulta.
- Stable angina ba ang pananakit ng aking dibdib?
- Aling test ang tama para sa akin?
- Ano ang dapat kong gawin kapag sumumpong ang angina ko?
- Makakatulong ba sa akin ang stent o bypass, o sapat na ang gamot?
- Puwede ba akong sumali sa cardiac rehabilitation program?
Mga kaugnay na kondisyon
Mga guideline na pinagbatayan para sa pahinang ito
- ESC 2024 CCS: Vrints C, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of chronic coronary syndromes. Eur Heart J 2024.
- AHA/ACC 2023 CCD: Virani SS, et al. 2023 AHA/ACC multisociety guideline for the management of chronic coronary disease. J Am Coll Cardiol 2023.
- ESC 2023 ACS: Byrne RA, et al. 2023 ESC Guidelines for the management of acute coronary syndromes. Eur Heart J 2023.
- AHA Angina: American Heart Association. Angina (chest pain).
- AHA Heart Attack Warning Signs: American Heart Association. Warning signs of a heart attack.