Isang maikling kuwento: ano ang gagawin mo?
Sundan si Tita Linda para malaman ang mga senyales at ang dapat gawin. Buksan ang tunog para marinig ang Filipino narration.
Ano ang nangyayari sa arrhythmia
Nagsisimula ang bawat tibok sa isang electrical signal mula sa maliit na grupo ng cell sa itaas na kanang chamber, na tinatawag na sinus node. Ito ang natural na pacemaker ng puso. Kumakalat ang signal sa itaas na chamber (atria), dumadaan sa isang pintuan na tinatawag na AV node, at bumababa sa espesyal na "wiring" papunta sa ibabang chamber (ventricles), na pumipiga at nagbobomba ng dugo sa katawan. [Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia]
Kapag nagpapahinga, ang normal na puso ay tumitibok nang pantay, karaniwang 60 hanggang 100 beses kada minuto. Nangyayari ang arrhythmia kapag nagsimula ang signal sa maling lugar, naharang, o umiikot nang paulit-ulit. [Ref: ESC 2019 SVT] [Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia]
Masyadong mabagal: bradyarrhythmia
Masyadong mabagal ang tibok, karaniwang mas mababa sa 50 kada minuto habang nagpapahinga, kaya baka hindi sapat ang dugong nakakarating sa katawan. Puwedeng normal ang mabagal na tibok sa mga taong fit o atleta at habang natutulog.
Masyadong mabilis o hindi pantay: tachyarrhythmia
Mas mabilis sa 100 kada minuto ang tibok habang nagpapahinga, o hindi pantay. Normal ang mabilis na tibok habang nag-eehersisyo, may lagnat o natatakot, pero hindi kapag nagpapahinga ka.
[Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia] [Ref: ESC 2019 SVT]
Mabagal at mabilis na tibok ng puso
Pinapangalanan ng doktor ang arrhythmia ayon sa bilis nito at kung saan sa puso ito nagsisimula. Ipinapakita ng ECG (electrocardiogram) ang pattern. [Ref: ESC 2019 SVT] [Ref: ESC 2022 VA]
Mabagal na tibok (bradyarrhythmia)
Sinus node dysfunction ("sick sinus")Masyadong mabagal, humihinto, o hindi bumibilis ang natural na pacemaker kapag kumikilos. Mas karaniwan ito sa matatanda. May mga taong nagpapalit-palit ang mabagal at mabilis na tibok.
Heart block (AV block)Naaantala o naharang ang signal papunta sa ibabang chamber. Kadalasan ay hindi na kailangang gamutin ang banayad na uri. Sa complete heart block, walang signal na nakakalusot, at kadalasang kailangan ng pacemaker.
[Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia] [Ref: ESC 2021 Pacing]
Mabilis na tibok (tachyarrhythmia)
Atrial fibrillation (AF)Ang pinakakaraniwang pangmatagalang arrhythmia. Nanginginig ang itaas na chamber sa halip na tumibok, kaya hindi pantay at kadalasang mabilis ang pulso. Puwedeng maipon ang dugo at mabuo ang clot na aakyat sa utak at magdudulot ng stroke.
Atrial flutterMabilis at pantay na ikot ng signal sa itaas na chamber. May panganib din ito ng stroke gaya ng AF, at kadalasang ganoon din ang gamutan.
Supraventricular tachycardia (SVT)Biglaang atake ng napakabilis at pantay na tibok na biglang nagsisimula at biglang tumitigil. Kadalasang dulot ito ng sobrang daanan ng signal o maikling ikot sa wiring ng puso, madalas malapit sa AV node. Madalas itong makita sa mas bata at kadalasang hindi delikado. Pero sabihin sa doktor kung nahimatay ka na, o kung sinabihan kang may sobrang daanan ng signal (WPW).
Sobrang tibok (premature beats)Lumalaktaw o sobrang tibok na parang kumakaba o kumakalabog. Napakakaraniwan nito at kadalasang hindi delikado sa malusog na puso.
Ventricular tachycardia (VT)Mabilis na tibok mula sa ibabang chamber, kadalasan sa may mahina o may peklat na puso, halimbawa pagkatapos ng atake sa puso. Puwede itong magdulot ng pagkahimatay at mauwi sa VF.
Ventricular fibrillation (VF)Nanginginig ang ibabang chamber at tumitigil sa pagbomba. Ito ang cardiac arrest. Nakamamatay ito kung walang CPR at shock mula sa defibrillator sa loob ng ilang minuto.
[Ref: ESC 2024 AF] [Ref: ESC 2019 SVT] [Ref: ESC 2022 VA]
Bakit mahalaga ang atrial fibrillation
Ang may AF ay mga limang beses na mas malamang ma-stroke kaysa sa walang AF. Malaki ang naibababa ng tamang blood thinner sa panganib na ito. [Ref: AHA AFib and Stroke] [Ref: ESC 2024 AF]
Sa Pilipinas, ayon sa isang pag-aaral ng PhilHealth claims mula 2017 hanggang 2018, mga 19 sa bawat 10,000 na admission ng adult sa ospital ay dahil sa AF. Karaniwang nasa late 60s ang edad ng pasyente. [Data: PJC 2026 AF]
Mga sanhi at risk factor
Mga bagay na nagpapahirap sa puso
Pagtanda, high blood, atake sa puso o baradong artery ng puso, heart failure, sakit sa valve ng puso, at problema sa puso mula pagkapanganak.
Mga bagay na kaya mong baguhin
Sobrang timbang, pag-inom ng alak, paninigarilyo, kulang sa ehersisyo, diabetes, at hindi nagagamot na sleep apnea (malakas na hilik na may paghinto sa paghinga).
Mga sanhing naitatama
Ilang gamot na nagpapabagal sa puso, sobra o kulang na thyroid hormone, at mataas o mababang potassium. Kapag naitama ang mga ito, puwedeng umayos ang tibok.
[Ref: ESC 2024 AF] [Ref: ACC/AHA 2023 AF] [Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia]
Mga sintomas
May mga taong walang nararamdaman, at nakikita lang ang arrhythmia sa regular na ECG o sa smartwatch. Ang iba ay nakakapansin ng: [Ref: ESC 2024 AF] [Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia]
PalpitationMabilis, malakas, kumakaba o lumalaktaw na tibok ng puso.
Hilo o pagkahimatayPakiramdam na parang mahihimatay, o sandaling nawawalan ng malay.
Pagod at hingalMadaling mapagod o hingalin, lalo na kapag kumikilos.
Sakit o bigat sa dibdibPaninikip o sakit sa dibdib habang may atake. Kailangan nito ng agarang tulong.
Isulat ito
Kapag may sintomas, isulat ang oras, ang ginagawa mo noon, gaano ito katagal, at ang pulso mo kung kaya mong kapain. Kung kaya, pumunta sa klinika o ospital para ma-ECG habang may sintomas. Ito ang pinakamainam na paraan para malaman ang sanhi.
Ano ang mangyayari sa iyong check-up
ECG at pagsusuri ng doktor lang ang makapagsasabi kung anong ritmo ang mayroon ka at kung kailangan itong gamutin. Depende sa iyong mga sintomas, puwedeng gamitin ng doktor ang mga test na ito.
12-lead ECG
Ang pangunahing test. Itinatala ng maliliit na sticker sa dibdib ang electrical signal ng puso sa loob ng ilang minuto.
Holter o patch monitor
Maliit na recorder na isinusuot nang 1 hanggang 14 na araw para mahuli ang tibok na dumarating at nawawala.
Event o implanted recorder
Para sa bihirang sintomas, gaya ng pagkahimatay, puwedeng isuot ang recorder nang ilang linggo, o ilagay sa ilalim ng balat nang hanggang ilang taon.
Echocardiogram at blood test
Ipinapakita ng ultrasound ang istruktura at pagbomba ng puso. Sinusuri ng blood test ang thyroid, potassium at kidney.
Exercise test
Ipinapakita kung paano tumutugon ang bilis at ritmo ng puso sa pagkilos, at kung may sintomas kapag kumikilos nang mabigat.
Electrophysiology (EP) study
Ipinapasok sa puso ang maninipis na wire sa pamamagitan ng ugat para makita ang mapa ng electrical system ng puso. Madalas itong ginagawa kasabay ng ablation.
[Ref: ESC 2024 AF] [Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia] [Ref: ESC 2019 SVT]
Ang smartwatch at phone ECG ay puwedeng magbabala ng hindi pantay na tibok. Pero kailangan ng ECG tracing na sinuri ng doktor para masabing may AF, kaya dalhin ang recording sa iyong check-up. [Ref: ESC 2024 AF]
Ang doktor ang magpapasya kung anong mga test ang kailangan mo, at ipapaliwanag niya kung ano ang ibig sabihin ng mga resulta para sa iyo.
Kumakabog ang dibdib, nahihilo o mabagal ang pulso? Ipasuri ang tibok ng iyong puso.
ECG at pagsusuri ng doktor lang ang makapagsasabi kung anong ritmo ang mayroon ka at kung kailangan itong gamutin. Tumitingin si Dr. Aaron Christopher P. Novales ng mga pasyenteng may problema sa tibok ng puso.
Nahimatay, may sakit sa dibdib, o mabilis ang tibok ng puso kasabay ng hirap huminga? Huwag nang hintayin ang konsulta sa klinika. Pumunta agad sa emergency room →
Paano ito ginagamot
Tungkol sa mga gamot sa pahinang ito
Binabanggit dito ang mga gamot para lang matulungan kang maintindihan ang plano ng iyong doktor. Huwag bumili o uminom ng anumang gamot dahil lang nabasa mo ito rito. Inumin lang ang inireseta ng doktor para sa iyo, at huwag kailanman magsimula, tumigil o magbago ng dose nang mag-isa.
Magpatingin sa doktor para malaman ang gamutang tama para sa iyo →
Nakadepende ang gamutan sa uri ng arrhythmia, sa iyong sintomas at sa kalusugan ng puso mo. May mga sobrang tibok at banayad na mabagal na tibok na hindi na kailangang gamutin. [Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia] [Ref: ESC 2022 VA]
Mabagal na tibok
Una, hinahanap ng doktor ang mga sanhing kayang itama, gaya ng gamot na nagpapabagal sa puso, problema sa thyroid, mataas na potassium o sleep apnea. Kung nagdudulot ng sintomas ang mabagal na tibok, o kung may malalang uri ka ng heart block, inirerekomenda ang pacemaker . Ito ay maliit na device na inilalagay sa ilalim ng balat sa ibaba ng collarbone, may wire papunta sa puso, at nagpapadala ng signal tuwing masyadong bumabagal ang puso. [Ref: ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia] [Ref: ESC 2021 Pacing]
Atrial fibrillation: ang AF-CARE na plano
Hinahati ng 2024 European guideline sa apat na bahagi ang gamutan sa AF: [Ref: ESC 2024 AF]
C, Conditions: gamutin ang high blood, diabetes, sleep apnea at sobrang timbang, at bawasan ang alak. Dahil dito, mas bihirang bumalik ang AF.
A, Avoid stroke: susukatin ng doktor ang panganib mo sa stroke. Kung mataas ito, irereseta ng doktor ang blood thinner na tama para sa iyo.
R, Reduce symptoms: gamot na nagpapabagal sa tibok, at mga gamutang nagbabalik sa normal na ritmo, gaya ng gamot, electric shock (cardioversion) o catheter ablation.
E, Evaluate: regular na check-up, dahil nagbabago sa paglipas ng panahon ang AF at ang mga panganib nito.
Hindi ginagamit ang aspirin para maiwasan ang stroke sa AF. [Ref: ESC 2024 AF] [Ref: ACC/AHA 2023 AF]
SVT
Madalas, napapatigil ang atake gamit ang vagal maneuver, isang simpleng paraan na puwedeng ituro ng doktor. Sa ospital, puwede ring magbigay ang doktor ng gamot sa ugat para mapatigil ito. Para sa paulit-ulit na atake, catheter ablation ang madalas na unang pinipili dahil kaya nitong pagalingin ang karamihan ng uri ng SVT. Opsyon din ang gamot. [Ref: ESC 2019 SVT]
Ventricular arrhythmia
Emergency ang VT at VF. Ginagamot ang mga ito ng electric shock, gamot, at gamutan sa sakit sa puso na sanhi nito. Ang may mataas na panganib ng biglaang cardiac arrest ay puwedeng mangailangan ng implantable cardioverter-defibrillator (ICD), isang device na nagbabantay sa tibok ng puso at nagbibigay ng shock para maibalik ang normal na ritmo. [Ref: ESC 2022 VA]
| Gamutan | Ano ang ginagawa | Para saan |
|---|---|---|
| Pacemaker | Pinipigilang bumagal nang sobra ang tibok ng puso | Mabagal na tibok na may sintomas, malalang heart block |
| Catheter ablation | Sinusunog o pina-freeze ang maliit na bahaging pinagmumulan ng sobrang signal, gamit ang maninipis na tubo mula sa ugat sa singit | SVT, atrial flutter, AF, ilang VT |
| Cardioversion | Kontroladong electric shock habang pinatutulog ka, para i-reset ang ritmo | AF, atrial flutter, VT |
| ICD | Nagbabantay sa tibok at ibinabalik sa normal ang delikadong ritmo gamit ang shock | Mga nakaligtas o may mataas na panganib ng VT o VF |
[Ref: ESC 2021 Pacing] [Ref: ESC 2024 AF] [Ref: ESC 2019 SVT] [Ref: ESC 2022 VA]
Huwag kailanman ihinto ang blood thinner nang mag-isa
Sabihin sa bawat doktor at dentista na umiinom ka nito, at magpatingin kapag may kakaibang pagdurugo, gaya ng itim na dumi, dugo sa ihi, o pagdurugong hindi tumitigil. Huwag babaan ang dose nang mag-isa. [Ref: ESC 2024 AF]
Araw-araw na pag-aalaga sa sarili
Matutong kapain ang pulsoIlagay ang dalawang daliri sa pulso at bilangin ang tibok nang 30 segundo, saka i-doble. Kung parang hindi pantay ang tibok, bilangin ito nang buong 60 segundo. Pansinin kung pantay ito.
Panatilihin ang malusog na timbangKung sobra ka sa timbang, ang pagbabawas ng 10% ng iyong timbang ay puwedeng makabawas sa atake ng AF.
Bawasan ang alakPara sa AF, 3 standard drink kada linggo o mas kaunti. Mas mabuti kung mas kaunti pa.
Manatiling aktiboSikaping umabot sa 150 hanggang 300 minuto ng katamtamang ehersisyo kada linggo, ayon sa payo ng doktor.
Kontrolin ang blood pressure at sleep apneaInumin ang gamot, at magtanong tungkol sa sleep test kung malakas kang humilik o inaantok sa araw.
Kung may device kaDalhin ang device card mo at huwag lumiban sa follow-up check. Sabihin sa doktor bago ang anumang MRI o operasyon.
[Ref: ESC 2024 AF] [Ref: ESC 2021 Pacing]
Itanong sa iyong doktor
Dalhin ang mga tanong na ito sa iyong konsulta.
- Anong uri ng arrhythmia ang mayroon ako, at delikado ba ito?
- Ano ang sanhi nito, at kaya bang gamutin ang sanhing iyon?
- Kailangan ko ba ng blood thinner para maiwasan ang stroke?
- Makakatulong ba sa akin ang ablation, pacemaker o ICD?
- Anong mga sintomas ang senyales na dapat na akong pumunta sa emergency room?
- Ligtas ba akong magmaneho at mag-ehersisyo?
Mga kaugnay na kondisyon
Mga guideline na pinagbatayan para sa pahinang ito
- ESC 2024 AF: Van Gelder IC, Rienstra M, Bunting KV, et al. 2024 ESC Guidelines for the management of atrial fibrillation developed in collaboration with the European Association for Cardio-Thoracic Surgery (EACTS). Eur Heart J 2024;45:3314–3414.
- ACC/AHA 2023 AF: Joglar JA, Chung MK, et al. 2023 ACC/AHA/ACCP/HRS Guideline for the Diagnosis and Management of Atrial Fibrillation. Circulation 2024;149:e1–e156.
- ACC/AHA/HRS 2018 Bradycardia: Kusumoto FM, Schoenfeld MH, et al. 2018 ACC/AHA/HRS Guideline on the Evaluation and Management of Patients With Bradycardia and Cardiac Conduction Delay. Circulation 2019;140:e382–e482.
- ESC 2021 Pacing: Glikson M, Nielsen JC, et al. 2021 ESC Guidelines on cardiac pacing and cardiac resynchronization therapy. Eur Heart J 2021;42:3427–3520.
- ESC 2019 SVT: Brugada J, Katritsis DG, Arbelo E, et al. 2019 ESC Guidelines for the management of patients with supraventricular tachycardia. Eur Heart J 2020;41:655–720.
- ESC 2022 VA: Zeppenfeld K, Tfelt-Hansen J, et al. 2022 ESC Guidelines for the management of patients with ventricular arrhythmias and the prevention of sudden cardiac death. Eur Heart J 2022;43:3997–4126.
- AHA AFib and Stroke: American Heart Association. AFib and stroke: understanding the fivefold increase in risk. 23 May 2024.
- PJC 2026 AF: Fadreguilan EC, Tumanan-Mendoza BA, Mendoza VL, Gervacio GG. Epidemiologic burden of atrial fibrillation-related hospitalization in the Philippines. Philippine Journal of Cardiology 2026;54(1).